అమల్లోకి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కొత్త ఎక్సైజ్ షాపుల విధానం 2026-27
- రెన్యువల్ విధానం, ఏఐ నిఘా, కఠిన జరిమానాలతో జీఓ ఎంఎస్ నెంబర్ 579 జారీ
ఆంధ్రాలో ఈరోజు – విజయవాడ
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2026-27 సంవత్సరానికి గాను రాష్ట్రంలోని మద్యం దుకాణాల (రిటైల్ లిక్కర్ షాపులు) విధానాన్ని ఖరారు చేస్తూ రెవెన్యూ (ఎక్సైజ్-II) శాఖ జీఓ ఎంఎస్ నెంబర్ 579 జారీ చేసింది. ఈ ఉత్తర్వుల ప్రకారం 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి 2027 సెప్టెంబర్ 30 వరకు ఒక సంవత్సరం పాటు అమలులో ఉండే ఈ కొత్త పాలసీలో రెన్యువల్ ఆధారిత విధానంతో పాటు, ఆదాయ పరిరక్షణ, డిజిటల్ నిఘా, సీసీటీవీ – ఏఐ ఆధారిత పర్యవేక్షణ, కఠినమైన కంప్లయెన్స్ నిబంధనలు ప్రధాన అఃశాలుగా నిలిచాయి.
- మొత్తం దుకాణాల సంఖ్య
రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా మొత్తం 3,736 రిటైల్ లిక్కర్ షాపులు కొనసాగనున్నాయి. వీటిలో
3,396 షాపులు – ఓపెన్ కేటగిరీ
340 షాపులు – గీత కార్మికుల (గీత కులాలు) రిజర్వుడ్ కేటగిరీ
ఉన్న దుకాణాల రెన్యువల్
ప్రస్తుతం లైసెన్స్ కలిగి ఉన్న దుకాణాలన్నింటినీ ముందుగా ఒక సంవత్సరం పాటు, అంటే 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి 2027 సెప్టెంబర్ 30 వరకు రెన్యువల్ చేసుకునే అవకాశం కల్పించారు. రెన్యువల్ కోసం వార్షిక రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్స్, పర్మిట్ రూమ్ రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్స్ 2025-26లో అమలులో ఉన్న రేట్ల ప్రకారమే ఉంటాయి. అదనంగా, వార్షిక రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్స్ లో 38 శాతంను రెన్యువల్ రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్సుగా ఒకేసారి లంప్‌సమ్ చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
- చెల్లింపు విధానం
వార్షిక రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్సును లైసెన్సీ ఎంపిక మేరకు ఒకేసారి లేదా 4 సమాన వాయిదాల్లో చెల్లించవచ్చు.
పర్మిట్ రూమ్ రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్సును ఒకేసారి లేదా 3 సమాన వాయిదాల్లో చెల్లించవచ్చు. పర్మిట్ రూమ్ లైసెన్స్ లేకుండా దుకాణం ఏర్పాటుకు అనుమతి లేదు.
రెన్యువల్ రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్సును వార్షిక రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్సు మొదటి వాయిదాతో కలిపి ఒకే లంప్‌సమ్‌గా చెల్లించాలి.
- రెన్యువల్ చేయని దుకాణాలకు కొత్త కేటాయింపు
రెన్యువల్ చేసుకోని దుకాణాలను ఏపీ ఎక్సైజ్ నిబంధనలు, 2024 ప్రకారం డ్రాయల్ ఆఫ్ లాట్స్ (లాటరీ) పద్ధతిలో కేటాయిస్తారు.
- ప్రతి దరఖాస్తుకు 3 లక్షల నాన్-రిఫండబుల్ అప్లికేషన్ ఫీజు
ఒక్కో దుకాణానికి కనీసం 4 దరఖాస్తులు వస్తేనే డ్రా నిర్వహిస్తారు. అంతకన్నా తక్కువైతే డ్రా నిర్వహించకుండా ఫీజును పూర్తిగా వాపసు చేస్తారు.
కొత్తగా కేటాయింపు పొందిన వారు రెన్యువల్ రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్సు చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు.
- లైసెన్సీలకు తప్పనిసరి నిబంధనలు
ఎమ్మార్పీ (గరిష్ఠ చిల్లర ధర) పాటించడం తప్పనిసరి. నకిలీ/స్పురియస్ మద్యం, బ్రాండ్ మిక్సింగ్/డైల్యూషన్ వంటి చర్యలు నిషిద్ధం. ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన ఈ-ఇన్వెంటరీ నిర్వహణ, అవసరమైన హార్డ్‌వేర్/సాఫ్ట్‌వేర్ డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేసుకోవడం, నిబంధనల ఉల్లంఘనలకు జరిమానాలపై అండర్‌ టేకింగ్ ఇవ్వడం తప్పనిసరి.
- ఉల్లంఘనలపై జరిమానాలు
ఎమ్మార్పీ ఉల్లంఘన, ఎన్డీపీఎల్ విక్రయం, బ్రాండ్ మిక్సింగ్/డైల్యూషన్, ఈ-ఇన్వెంటరీ నిర్వహణ లోపం వంటి తప్పులకు..
మొదటిసారి – ₹10 లక్షల జరిమానా
రెండోసారి – లైసెన్స్ రద్దు (7 రోజుల నోటీసు, విచారణ అవకాశం తర్వాత), భవిష్యత్తులో లైసెన్స్‌కు అనర్హత
- ఎండ్-టు-ఎండ్ ట్రాక్ అండ్ ట్రేస్
ఉత్పత్తి నుంచి రవాణా, పంపిణీ, దుకాణానికి చేరిక, స్టాక్, రిటైల్ విక్రయం వరకు మొత్తం ప్రక్రియను డిజిటల్‌గా పర్యవేక్షిస్తారు. బ్యాచ్, పరిమాణం ఉత్పత్తి స్థాయిలోనే నమోదు అవుతాయి. ప్రతి బాటిల్/లావాదేవీ పాయింట్ ఆఫ్ సేల్ వద్ద రికార్డు అవుతుంది. డిస్పాచ్, రిసీవ్డ్, అమ్మకం పరిమాణాలు, క్లోజింగ్ స్టాక్‌ను డిజిటల్ రీకన్సిలియేషన్ ద్వారా ట్రాక్ చేస్తారు. రిటైల్ షాప్ హార్డ్‌వేర్/సాఫ్ట్‌వేర్/నిర్వహణ ఖర్చులను లైసెన్సీయే భరించాలి.
- సీసీటీవీ కెమెరాలు, కనెక్టివిటీ
ప్రతి దుకాణంలో 4 సీసీటీవీ కెమెరాలు తప్పనిసరి. కౌంటర్, స్టాక్, కన్స్యూమర్ ఏరియా, పర్మిట్ రూమ్‌లలో. ఇవి 24×7 పని చేయాలి, పబ్లిక్ ఐపీ, కమాండ్ కంట్రోల్ సెంటర్ సాంకేతిక ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండాలి. సీసీటీవీ ఫీడ్‌ను ఏఐ ద్వారా విశ్లేషించి ఉల్లంఘనలను గుర్తిస్తారు.
- సీసీటీవీ ఫీడ్‌కు అంతరాయం/టాంపరింగ్‌పై జరిమానాలు
మొదటిసారి – ₹50,000
రెండోసారి – ₹1,00,000
మూడోసారి + లైసెన్స్ రద్దు (7 రోజుల నోటీసు + విచారణ తర్వాత)
- ఏఐ ఆధారిత కమాండ్ కంట్రోల్ సెంటర్
సీసీటీవీ ఫీడ్‌లు, లావాదేవీల రికార్డులు, ఇన్వెంటరీ డేటా, వినియోగదారుల ఫిర్యాదులను కేంద్రీకృత ఏఐ కమాండ్ కంట్రోల్ సెంటర్‌లో సమీకరిస్తారు. దీని ద్వారా రియల్-టైమ్ మానిటరింగ్, వెరిఫికేషన్, అలర్ట్‌లు, ప్రత్యేక బృందాల మోహరింపు, లక్ష్య తనిఖీలు చేపడతారు. ఇదే తరహా వ్యవస్థను డిప్యూటీ కమిషనర్ ఆఫ్ ప్రొహిబిషన్ అండ్ ఎక్సైజ్, డిస్ట్రిక్ట్ ప్రొహిబిషన్ అండ్ ఎక్సైజ్ ఆఫీసర్ స్థాయిలోనూ ఏర్పాటు చేయాలి.
- వినియోగదారుల ఇంటర్‌ఫేస్ – ఎమ్మార్పీ పారదర్శకత
దుకాణం ముందు అందుబాటులో ఉన్న అన్ని బ్రాండ్ల ఎమ్మార్పీను ప్రముఖంగా ప్రదర్శించాలి. ప్రతి విక్రయం సమయంలో ఎమ్మార్పీ చూపడం/ప్రకటించడం తప్పనిసరి. వినియోగదారుల ఫిర్యాదుల కోసం టోల్-ఫ్రీ హెల్ప్‌లైన్ 14405 అందుబాటులో ఉంటుంది. ఏపీ ఎక్సైజ్ సురక్ష యాప్/శాఖ వెబ్‌సైట్ ద్వారా మద్యం జెన్యూన్‌నెస్, వర్తించే ఎమ్మార్పీను వెరిఫై చేసుకోవచ్చు. ప్రతి దుకాణంలో క్యూఆర్ కోడ్ ద్వారా ఫిర్యాదులు చేయవచ్చు. కాలానుగుణంగా ఐవిఆర్ఎస్ వినియోగదారుల సర్వేలు నిర్వహిస్తారు.
- డిజిటల్ చెల్లింపులు
శాఖ నిర్దేశించిన హార్డ్‌వేర్/సాఫ్ట్‌వేర్‌ను నిర్వహించాలి. వినియోగదారు ఎంపిక మేరకు నగదు, డిజిటల్ చెల్లింపులు రెండింటినీ అంగీకరించాలి.
- నాణ్యత పరీక్షలు – బ్రాండ్ లభ్యత
రీజినల్ ఎక్సైజ్ లేబొరేటరీల ద్వారా మద్యం నాణ్యతను క్రాస్-వెరిఫై చేస్తారు. ముడిసరుకు, బ్లెండింగ్, బాటిలింగ్, డిపోల దశల్లో నమూనాలు సేకరిస్తారు. ప్రతి ఎస్.హెచ్.ఓ. తన పరిధిలోని దుకాణాల్లో నెల వారీగా రాండమ్ నమూనా పరీక్షలు చేయాలి.
- అవగాహన కార్యక్రమాలు, రివార్డులు
ఐడి లిక్కర్, ఎన్డీపీఎల్, స్పురియస్ మద్యం, ఎన్డీపీఎస్ పదార్థాలపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పిస్తారు. తయారీ, స్వాధీనం, రవాణా, విక్రయానికి సంబంధించిన చట్టపరమైన పరిణామాలపై ప్రచారం చేపడతారు. డిటెక్షన్/సీజర్‌కు దారితీసే సమాచారం అందించిన వారికి గరిష్ఠంగా ₹1,00,000 వరకు రివార్డు ఇవ్వనున్నారు (సీజర్ పరిమాణం ఆధారంగా కమిషనర్ నిర్ణయిస్తారు).
- అనధికార విక్రయ కేంద్రాలపై కఠిన చర్యలు
అనధికార మద్యం విక్రయ కేంద్రాలపై కఠిన నిఘా, క్రమం తప్పకుండా తనిఖీలు, ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డ్రైవ్‌లు చేపడతారు. గుర్తింపు → మూసివేత → ప్రాసిక్యూషన్ → పునరావృతం నిరోధం అనే విధానంలో చర్యలు తీసుకుంటారు. లైసెన్సీ అనధికార విక్రయానికి పాల్పడితే మొదటిసారి ₹5 లక్షల జరిమానా, రెండోసారి లైసెన్స్ రద్దు.
- దుకాణాల దూర నిబంధన
ప్రతిపాదిత దుకాణం ప్రవేశద్వారం మధ్య బిందువు నుంచి సమీప పాదచారి మార్గం ద్వారా దూరాన్ని కొలుస్తారు. ఇది విద్యా సంస్థలు, ప్రార్థనా స్థలాలు, ఆసుపత్రులు, హైవేలకు వర్తిస్తుంది. బార్లు, దుకాణాల మధ్య ఏకరూపత కోసం ఈ విధానాన్ని అనుసరిస్తారు.
- బ్యాంక్ గ్యారంటీ
వార్షిక రెన్యువల్ రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్సును వాయిదాల్లో చెల్లించే లైసెన్సీ ఒక వాయిదాకు సమానమైన (3 నెలల వార్షిక రెన్యువల్ రిటైల్ ఎక్సైజ్ టాక్సుకు సమానమైన) ఎలక్ట్రానిక్ బ్యాంక్ గ్యారంటీ ఇవ్వాలి.
- బాటిల్ రీసైక్లింగ్
వాడిన మద్యం బాటిళ్ల రీసైక్లింగ్ కోసం శాఖ ప్రత్యేక యంత్రాంగాన్ని రూపొందించి అమలు చేయనుంది. ఉత్తమ విధానాలపై అధ్యయనం తర్వాత పర్యావరణ అనుకూల విధానాన్ని రూపొందిస్తారు. వినియోగదారులపై అదనపు ఆర్థిక భారం పడకుండా దీన్ని అమలు చేయాలని జీఓ పేర్కొంది.
- ప్రాసెసింగ్ ఫీజు, ఆన్‌లైన్ మాడ్యూల్
రెన్యువల్, డ్రాయల్-ఆఫ్-లాట్స్ ప్రక్రియలు ఆన్‌లైన్ రిటైలర్ అప్లికేషన్ మాడ్యూల్ ద్వారా జరుగుతాయి. ఉన్న లైసెన్సీ రెన్యువల్ ప్రాసెసింగ్ ఫీజు ₹5,000; కొత్త కేటాయింపు దరఖాస్తు ఫీజు ₹1,000.
- సుప్రీంకోర్టు మార్గదర్శకాలు – తిరుపతిలో ప్రత్యేక నిషేధం
నేషనల్/స్టేట్ హైవేలకు సంబంధించిన గౌరవ సుప్రీంకోర్టు మార్గదర్శకాలను దుకాణాల ఏర్పాటులో ఖచ్చితంగా పాటించాలి. తిరుపతిలో తిరుపతి రైల్వే స్టేషన్, అలిపిరి రూటు, లీలామహల్, నంది సర్కిల్, అలిపిరి, ఎస్వీఆర్ఆర్ ఆసుపత్రి, స్విమ్స్ రూట్‌లలో దుకాణాలకు ప్రత్యేక నిషేధం విధించారు.
- కేటాయించని దుకాణాలు
కేటాయింపు ప్రక్రియ తర్వాత కూడా ఏదైనా దుకాణం కేటాయించకుండా మిగిలితే కమిషనర్/డైరెక్టర్ దాన్ని తిరిగి నోటిఫై చేయవచ్చు. హేతుబద్ధీకరణ ప్రక్రియ ప్రకారం కేటాయించని దుకాణాలను రాష్ట్రంలో వేరే ప్రాంతానికి తరలించవచ్చు.
- నిర్వహణ, పాలక చట్టాలు
ప్రక్రియ షెడ్యూల్‌ను కమిషనర్/డైరెక్టర్, ఎక్సైజ్ అండ్ ప్రొహిబిషన్ నిర్ణయిస్తారు. ఏపీ ఎక్సైజ్ రూల్స్, 2024, సవరణలు; ఏపీ ఎక్సైజ్ యాక్ట్, 1968; ఏపీ ఇన్టాక్సికేటింగ్ లిక్కర్స్ యాక్ట్, 1978; ఏపీ యాక్ట్, 1993 వంటి చట్టాలు, నిబంధనలు వర్తిస్తాయి. ఈ జీఓకు ఫైనాన్స్ శాఖ ఆమోదం 2026 సెప్టెంబర్ 11న లభించింది.
జీఓ ఎంఎస్ నెంబర్ 579 కేవలం లైసెన్స్ రెన్యువల్‌కు సంబంధించిన ఉత్తర్వు మాత్రమే కాదు. 2026-27 సంవత్సరానికి రెన్యువల్ ఆధారిత రిటైల్ మోడల్‌తో పాటు, ఆదాయ పరిరక్షణ, కఠినమైన లైసెన్సీ కంప్లయెన్స్, ఎండ్-టు-ఎండ్ డిజిటల్ ట్రాక్ అండ్ ట్రేస్, ఈ-ఇన్వెంటరీ, 24×7 సీసీటీవీ, ఏఐ ఆధారిత మానిటరింగ్, ఎమ్మార్పీ అమలు, నాణ్యత పరీక్షలు, అనధికార/నకిలీ/ఎన్డీపీఎల్ మద్యంపై కఠినమైన ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను ఈ ఉత్తర్వు ఏర్పాటు చేస్తోంది.